مشاوره مستقیم با دفتر معماری مهندس رضا طاهری

بازدید: 2365

مقاوم سازی ساختمان-ساختمان های قدیمی

مقاوم‌سازی در مورد ساختمان‌های بسیار قدیمی كه عمدتاً متشكل از دیوار باربر و بعضاً همراه با یك نیمه اسكلت فلزی هستند به علت هزینه‌های بالا و مشكلات اجرائی اگر محال نباشد به غیرممكن نزدیك است. در مورد ساختمان‌های نیمه قدیمی و بعضاً جدیدتر، كه به صورت اسكلت بتنی اجرا شده، به علت پوشش میلگرد در داخل بتن و عدم دسترسی آسان به آن و عدم وجود مصالحی كه به راحتی به بتن اتصال یابد، تشخیص موارد ضعف و همچنین مقاوم‌سازی آن بسیار مشكل بوده و اجرای ورق و پروفیل فلزی جوشكاری شده روی اسكلت بتنی به صورت وصله و پینه راهگشا نخواهد بود، هرچند در كیفیت و مقاوم بودن بتن مصرفی نیز باید جداً شك نمود.

در ساختمان‌های اسكلت فلزی به علت ماهیت آن، اجرای مقاوم‌سازی عملی‌تر است، لیكن به دلیل هزینه زیاد و تخریب قسمت‌های زیادی از نازك‌كاری و سفت‌كاری برای دسترسی به تیرها و ستون‌ها و اتصالات، و همچنین چند واحدی بودن ساختمان‌ها و عدم حصول توافق هماهنگ در این مورد بین مالكین واحدها، معمولاً از اجرای آن اجتناب می‌ورزند، و در صورت اجرا نیز رسیدن به یك نتیجه ایده‌آل ممكن نمی‌باشد.
در این‌گونه موارد، گزینه بهتر، تخریب و نوسازی كامل ساختمان می‌باشد. به هرحال وضعیت فونداسیون و مقاومت آن در برابر نیروی زلزله نیز باید بررسی گردد.
مدارس:
بنابر مطالب فوق‌الذكر، مقاوم‌سازی در مورد ساختمان‌های خصوصی، عملاً در سطح كلان مطرح نمی‌باشد و ساختمان‌های عمومی، مخصوصاً مدارس و بیمارستان‌ها، حائز اهمیت بیشتری هستند.
به طور مثال اگر زلزله نسبتاً شدید در ساعت 11 صبح اتفاق بیفتد در ساختمان‌های مسكونی قدیمی كه عمدتاً به صورت دو طبقه مسكونی می‌باشند، تعداد 4 الی 5 نفر ساكن هستند در حالی‌كه در یك مدرسه بین 300 الی 800 نفر در حال تحصیل می‌باشند و چنین اتفاقی در این‌گونه ساختمان‌ها، فاجعه جبران‌ناپذیری را در پی خواهد داشت.
در یك بررسی كلی، ساختمان‌های وابسته به وزارت آموزش و پرورش را كه صرفاً جهت موارد آموزشی استفاده می‌گردند، می‌توان به صورت ذیل تقسیم‌بندی نمود:
الف- مدارس بسیار قدیمی، كه عمر آنها بیش از 30 سال است و متشكل از دیوار باربر و یا نیمه اسكلت فلزی می‌باشند. این نوع ساختمان‌ها عمدتاً فاقد عناصر مقاوم در مقابل زلزله مثل بادبند و قاب خمش‌گیر می‌باشد و هیچ‌گونه مقاومتی حتی در مقابل زلزله‌های كم شدت نیز نخواهد داشت.
ب- مدارس نسبتاً جدیدتر، كه عمر آنها بین 15 تا 30 سال است و عمدتاً به صورت اسكلت فلزی اجرا شده‌اند لیكن نه دارای محاسبات و نقشه‌های مناسب بوده و نه در اجرای آنها رعایت اصول و استانداردهای لازم شده است و مقاومت آنها در مقابل زلزله به شبهات زیادی همراه است.
ج- مدارس جدید، كه عمدتاً بعد از سال 67 الی 68 ساخته شده‌اند به علت وجود و اعمال آیین‌نامه‌های محاسباتی و اجرائی، از طرف سازمان‌های ذی‌ربط از وضعیت مناسب‌تری برخوردارند، لیكن به علت عدم كنترل دقیق اجرائی كه ناشی از موارد مختلف است هنوز اطمینان كافی، حداقل نسبت به بعضی از آنها وجود ندارد.
د- ساختمان مدارس غیردولتی و غیرانتفاعی و آموزشگاه‌های خصوصی، ‌كه مجوز آنها آموزشی نبوده است و در انتخاب ساختمان این مؤسسات صرفاً كمیت و مقدار فضاهای مورد نیاز، بررسی شده و هیچ‌گونه كنترل كیفیت و استحكام سازه در مورد آنها اصلاً و اساساً مطرح نبوده است. بنابراین ساختمانی كه چه بسا برای استفاده مسكونی یا اداری (با بار زنده آیین‌نامه 200 یا 250 كیلوگرم بر مترمربع) نیز فاقد استحكام مورد نیاز می‌باشد بعد از بازسازی مورد بهره‌برداری آموزشی (با بار زنده 350 كیلوگرم برای كلاس‌ها و 500 كیلوگرم برای راهروها و 1000 كیلوگرم بر مترمربع برای مخازن كتاب) قرار گرفته است.
چه باید كرد:
این امر باید با همكاری وزارت مسكن و شهرسازی، سازمان نظام مهندسی، وزارت آموزش و پرورش، سازمان توسعه و نوسازی مدارس كشور، شهرداری و سایر سازمان‌های ذی‌ربط صورت گرفته و مراحل ذیل پیشنهاد می‌گردد؛
1- تهیه و ارائه ضوابط و آیین‌نامه و بخش‌نامه‌های اجرائی توسط سازمان‌های ذی‌ربط
2- بهره‌گیری از مهندسان عمران دارای پروانه اشتغال به كار سازمان نظام مهندسی جهت انجام این امر مهم، كه آنان پس از تهیه گزارش از وضعیت موجود، طرح و نقشه‌های اجرائی مقاوم‌سازی را ارائه نمایند. حق‌الزحمه این موضوع می‌تواند به‌ صورت ارائه سهمیه متراژ اضافی تشویقی (محاسباتی) مهندسین موردنظر تهاتر گردد.
3- بررسی و تأیید طرح و نقشه‌ مربوطه در یك هیأت عالی نظارتی و یا توسعه مهندسان مشاور مورد تأیید وزارت مسكن و شهرسازی و شهرداری.
4- اجرای آن در زمان تعطیلی مدارس به خصوص در تابستان توسط گروه‌های اجرائی مجرب.
هزینه‌های مربوط به عملیات اجرائی شامل دستمزدها و مصالح مصرفی می‌باشد. هزینه مصالح مصرفی در چنین مواردی به نسبت كل هزینه ناچیز به نظر می‌رسد. (به طور مثال با نصب و جوشكاری یك لچكی به صورت ورق مثلثی كوچك به وزن تقریبی یك كیلوگرم، مقاومت برشی تكیه‌گاهی یك تیر اصلی را می‌توان بسیار برابر افزایش داد).
ولی دستمزدها مقادیر بیش‌تری نسبت به مصالح را در بر می‌گیرند و در كل با هزینه‌های نسبتاً متوسط و معقولی، می‌توان عمل مقاوم‌سازی مناسبی را در چنین ساختمان‌هایی انجام داد.
در مراحل بعدی، این روش را می‌توان برای مجتمع‌های بیمارستانی و اداری و یا عمومی كه با ارباب‌رجوع بیشتری درگیر هستند انجام داد.
اگر از همین امروز شروع كنیم می‌توانیم در تابستان آینده، صدها مدرسه را در مقابل زلزله مقاوم نماییم و فرزندان دلبندمان را با خیالی آسوده‌تر برای فراگیری علم بفرستیم تا اگر روزی ما نباشیم آنان زنده بمانند زیرا آینده متعلق به آنهاست.

 

مقاوم سازی ساختمان 

   ????????

  *** گروه معماری آلند  ***

 021  88 660 665

021  88 660 664

0912  245 90 10