باغ بام یا روف گاردن به فضای سبزی اطلاق می شود که روی بام ساختمانها ایجاد می شود. از دیر باز این ایده در مناطق مختلفی از جهان مورد استفاده قرار می گرفته است. در واقع روف گاردن، رویکرد سبزی است که با طراحی بخش بیرونی باز و اشغال نشده بنا، فضای دلپذیری را برای آرامش در  بین اجزای طبیعی و لذت بردن از مناظر جذاب پیرامونی فراهم می آورد. بسته به مکان ساختمان ها-نواحی شهری یا حومه ای و ویلایی- و همچنین وسعت آنها، روف گاردن ها کیفیات متفاوتی دارند.

روف گاردن1روف گاردن فقط مخصوص بامها نیست بلکه می توان آن را روی تراسهای بزرگ نیز اجرا کرد تا به نوعی یک حیاط خصوصی در ارتفاع، تعریف شود. این تراس می تواند در ادامه حیاط بیرونی باشد و یا به صورت مستقل و مجزا باشد.

روف گاردن2رویکردهای پایداری و معماری سبز گرایش زیادی به ترویج و گسترش این نوع بامهای سبز دارند. زیرا عملکردهای زیست محیطی قابل توجهی دارند. به دلیل ظرفیت حرارتی پوشش گیاهی، بارهای سرمایشی و گرمایشی بنا کاهش یافته و صرفه جویی قابل توجهی در مصرف انرژی رخ می دهد. همچنین این پوشش، از ایجاد سیلان و رواناب حاصل از بارندگی جلوگیری می کند. مقداری از آب بارندگی توسط گیاهان و پوشش خاک نگهدارنده آنها، جذب می شود و مازاد آن از طریق زهکشی های مناسب به کانالهایی برای ذخیره و استفاده در قسمتهای دیگر بنا یا محوطه سازی، هدایت می شود. همچنین به علت تبخیر و تعرق سطح پوشش گیاهی هوای مطلوبی در پیرامون بام ایجاد می شود. این گیاهان همچنین نقش به سزایی در تصفیه آلودگی هوا، به خصوص در شهرهای پر تراکم دارند.

روف گاردن3پوشش سبز روف گاردن دامنه وسیعی از گیاهان شامل درختان، درختچه ها تا بوته ها و گلها و حتی سبزیجات و صیفیجات را در بر می گیرد. عمق خاک و نوع زیرسازی و لایه بندی بام، مستقیما بر نوع پوشش گیاهی تاثیر گذار است. در واقع انتخاب پوشش سبز باید به صورتی باشد که در تمام طول سال، گیاهان حالت شاداب و زیبای خود را حفظ کرده و نیاز به اقدامات نگهداری زیاد و پرهزینه ای نباشد.

موقعیت مکانی بنا از لحاظ شرایط آب و هوایی، جهت گیری، ارتفاع و ساختار سازه ای و معماری آن، انتخاب گیاهان روف گاردن را تعیین می کند. به عنوان مثال در منطقه ای با اقلیم سرد باید از گیاهان همیشه سبز و مقاوم به سرما استفاده کرد و یا در نواحی بادخیز یا روی ساختمانهای با ارتفاع زیاد، باید گیاهان با برگهای کوچک کاشته شوند تا آسیب کمتری در اثر وزش باد به آنها وارد شود. یا برعکس در نواحی گرم، پوشش گیاهی باید در برابر تابش آفتاب مستقیم و گرمای هوا مقاوم باشند.

روف گاردن4روف گاردن علاوه بر پوشش گیاهی شامل بخش مهم دیگری نیز هست. این بخش به اجزای انسان ساخت و مصنوع تعلق دارد و شامل راهها و فضاهای نشستن می باشد. راههای دسترسی مناسبی باید به قسمت های کاشت و پرورش گیاهان وجود داشته باشد. کفسازی آنها نیز باید با متریال مناسب شرایط جوی و طرح کلی مجموعه، باشد و در مدت زمان کوتاهی دچار تخریب و آسیب ظاهری و ساختاری نشوند.

روف گاردن5تدارک فضاهای نشستن مناسب روی باغ بامها، اهمیت به سزایی دارد چرا که باعث می شود بتوان مدت زمان بیشتری را در آن سپری کرد. این به ویژه در مورد بناهایی که فاقد فضاهای باز کافی هستند، بسیار ارزشمند است. مبلمان این فضاها می تواند از چند نیمکت ساده، چترهای ساده آفتابی تا پرگولاهای جذابی باشند. . لزوما نباید تمام گیاهان در یک تراز کاشته شوند می توان در قسمت هایی از فلاور باکس ها نیز استفاده کرد تا تنوع بصری جالبی خلق شود. سبک کلی طراحی، متریال و ابعاد تمام این اجزا باید در تناسب مطلوبی با طرح کل روف گاردن و پوشش گیاهی آن باشد تا به یکنواختی کسل کننده و یا بهم ریختگی فضایی نینجامد.

روف گاردن6در انتها باید یادآور شد که محاسبات سازه ای و تاسیساتی روف گاردن ها بسیار متفاوت از بامهای معمولی است. این هم به جهت بارهای سازه ای ناشی از وزن خاک و پوشش گیاهی و دیگر المانها است و هم به جهت اقداماتی برای جلوگیری از ورود نم و رطوبت به داخل بنا و اجرای سیستمهای تاسیساتی مورد نیاز می باشد.

روف گاردن7معماران،باغبانان و طراحان شهری به دنبال این هستند تا با کمی فکر و ابتکار بخشی از ساختمان را تغییر دهند.پشت بام ساختمانها به نظر میرسد بخش و فرصتی مناسب برای ایجاد فضایی آرامش بخش،سرگرمی و ... باشد که جای کار زیادی خواهد داشت.

تمام کارهایی که میتوان انجام داد تا بامی زیبا و سبز داشته باشیم را بام سبز یا روف گاردن می گویند.اجرا روف گاردن یا بام سبز و یا فضای سبز در بام با اجرا آن در سطح زمین بسیار متفاوت است و احتمالا قبل از شروع یک پروژه به کمک و مشاوره حرفه ای در طراحی بام سبز و اجرای بام سبز نیاز خواهید داشت.

 

بام سبز

مزایای روف گاردن یا بام سبز

1. آرام بخشی گیاهان به انسان و بالتبع آن کاهش تنشهای روانی جامعه تحقیقات روان شناسان در مورد تاثیر گل و گیاه بر رفتار انسان نشان می‌دهد که ارتباط از طبیعت و لذت بردن از مناظر زیبای آن راهی ساده اما مهم جهت کسب آرامش و تلطیف روح و روان انسان است و توسعه فراوان آن در مجتمعهای زیستی جمعی می‌تواند در کاهش بروز خشونت، افسردگی، خودکشی و.... مفید باشد.
2. ایجاد فضاهایی جهت استراحت و رفع خستگی انسانها خصوصاً افراد مسن.
3. تعدیل تغییرات آب و هوائی فضای سبز شرایط زیست بوم را تغییر داده و تغئیرات آب و هوایی را تعدیل می‌کند.
4. کاهش هزینه نگه داری از سقف کشت روی بام و شکل گسترده نوعی پوشش محافظ را تداعی می‌کند سطح کاشته شده خود محافظت و نگهداری می‌شود و به عبارت دیگر نگه داری از بام به حداقل می‌رسد.
5. فراهم آوردن زیستگاهی برای حیات وحش
6. کمک به زیبایی منظره شهر و محیط اطراف واحد مسکونی و فراهم آوردن فضاهای تفریحی شاد و سالم بازی بچه‌ها و ورزش کردن بزرگسالان.
7. افزایش طول عمر بام از طریق حفاظت ساختمان در برابر عوامل مخرب طبیعی یا مصنوعی_به عنوان مثال از تشعشعات ما ورای بنفش تغئیرات شدید درجه حرارت و آتش‌سوزی در اثر لایه‌های عایق بندی چمن و خاک جلو گیری شود.
8. کاهش اثر جزایر حرارتی شهری _تبدیل بام خانه‌ها به فضای سبز تبادل هوا بین مناطق با تراکم ساختمانی زیاد و فضاهای آزاد بین حومه آنان را بهبود بخشیده و با تنظیم دمای هوای مرکز شهر می‌شود. تراکم باعث بالا رفتن درجه هوا و گرم شدن هوا در مرکز شهر هاست. درجه حرارت هوا در مرکز شهر ۲تا ۳درجه گرمتر از حومه شهرها می‌باشد.
9. بهبود سیستم زه کشی شهر و تعادل آب در خارج از شهر
10. عایق بندی در مقابل صدا و پتانسیل ذخیره گرما و بالتبع آن کاهش مصرف انرژی.

بام سبز1