دانش معماری

تحریریه استودیو معماری رضا طاهری

طراحی باغ ویلا

1

  طراحی فضاهای طبیعی باز نسبتا وسیع – باغ در تلفیق با فضای معماری ویلا، از شاخه های جذاب معماری به شمار می رود و برای سکونت گاههای بزرگ حومه شهرها، روستاها وحتی درون شهرها کاربرد دارد. طراحی باغ در برگیرنده ویلا، می تواند از معماری بنا الهام گیرد و یا کیفیتی ذاتی داشته باشد. در هر حال این دومقوله، بسیار تاثیرگذار و تاثیر پذیر از هم هستند و نمی توانند جداگانه مد نظر قرار گیرند.

موارد بسیاری باید در طراحی باغ ویلاها در نظر گرفته شود که در ذیل به برخی از مهمترین آنها اشاره می شود.

شرایط اقلیمی و پوشش گیاهی غالب منطقه

تا حد امکان باید ایده اولیه طراحی بر مبنای اقیلم منطقه استوار باشد تا صرفه جویی در مصرف انرژی به حداکثر و هزینه های تاسیسات گرمایشی و سرمایشی به حداقل برسد و مجموعه ای پایدار و مناسب، منطبق بر شرایط زیست محیطی شکل گیرد. به عنوان مثال فرمی که مناسب شرایط آب و هوایی مناطق سرد و کوهستانی است نمی تواند جوابگوی کامل نیازهای مجموعه ای در ناحیه ای با آب و هوای شرجی و گرم باشد

​ لازم به ذکر نیست که اقلیم، تعیین کننده پوشش گیاهی پایدار و مقاوم می باشد و طراحی باغ به سبب ماهیت همیشه در حال تغییر خود متاثر از آن می باشد، در نتیجه انتخاب و تصمیم گیری در مورد نوع درختان باغ و پوشش سبز را با در نظر گرفتن دوره برگ ریزان و تغییر رنگ برگ درختان، تسهیل می کند. از طرف دیگر ملاحظات اقلیمی، جهت گیری اصلی ویلا را در محوطه باغ تعیین می کند به طوری که بیشترین بهره گیری از گرمای آفتاب را در فصول سرد و خنک بودن در فصول گرم را فراهم می آورد و در تمام اوقات سال نور مناسبی را برای فضاهای داخلی به ارمغان می آورد.

وضعیت بستر زمین

با نقشه برداری دقیقی از سایت که هم فضای سبز را مشخص کند و هم زمین های خالی را، کار تحلیل توپوگرافی و عوارض زمین آغاز می شود.

از این طریق فرصت ها و تهدیدهای بستر طبیعی زمین پدیدار می شود و مبنایی مستند و صحیح برای تعیین نوع و فرم سازه ویلا، انتخاب سایت مناسب جهت ساخت و ساز و برآورد حجم خاکبرداری و خاکریزی حاصل می شود. چه بسا به دلیل هزینه های بسیار و نامعقول، کانسپت اولیه طرح باغ ویلا دچار تغییرات اساسی شود، لذا جمع آوری اطلاعات دراین خصوص باید پیش از تایید شدن طرح نهایی انجام شود.

تناسب بین اندازه باغ و ابعاد ویلا

مقیاس یا نسبت، رابطه اندازه ای است که دو المان با هم دارند. در ابتدا باید ابعاد دقیق زمین در اختیار باشد و مشخص شود که چقدر از آن باید به ساختمان ویلا تخصیص داده شود.

اگر بخواهیم هویت باغ به باغچه ای محدود و کوچک مبدل نشود باید فضای قابل ملاحظه بزرگی را نسبت به بنای ویلا، به آن اختصاص دهیم.

بعد از جانمایی های کلی و اولیه نوبت به طراحی محوطه می رسد. در همین راستا تناسبات طولی و عرضی و ارتفاعی بنای ویلا ملاک سازماندهی، حفظ، کاشت و یا اصلاح فضای سبز قرار می گیرد.

این امر بسیار تاثیر گذار بر کیفیت فضایی و دید و منظر می باشد. به طور مثال وجود یک پیاده راه باریک با ردیف اندکی از گلهای کوچک در جلوی یک ساختمان بسیار بزرگ، جلوه مناسب و متعادلی ندارد و هم چنین زیباترین درخت جهان، خیلی نزدیک و درست در جلوی بنا به نظر عجیب و غیر عادی می رسد، اما همان درخت اگر در پشت بنا و با فاصله مناسبی از آن قرار گیرد قاب زیبایی را برای ویلا خلق می کند.

فرم غالب

در ایده کلی شکل گیری طرح باغ ویلا، مسئله فرم، تعیین کننده راهبرد اصلی طراحی معماری و طراحی منظر پروژه می باشد. عموما در ابتدا باید در مورد سبک کلی تصمیم گیری شود که آیا سبک سنتی و کلاسیک مد نظر است یا مدرن و ساختار شکن. ویژگیها و خصوصیات هر سبک در طراحی ویلا، چیدمان فضاهای داخلی و نمای آن و البته به طور موازی و همزمان، در طراحی باغ و محوطه سازی نمود می یابد.

بنا بر الزامات طرح، خواست کارفرما و با دیدن تمام هزینه های اضافی، شیوه منتخب می تواند در بزرگترین المانها تا کوچکترین جزئیات از جمله مبلمان داخلی و المانهای مصنوع داخل باغ مانند آب نماها، مجسمه ها، نیمکت ها، آلاچیق و غیره دیده شود.

آیتم دیگری که فرم را تعریف می کند، چگونگی ارتباط ساختمان ویلا و باغ است، ارتباطی آزاد و روان با کمترین حد و مرز که منجر به پیوستگی فضایی، کالبدی و بصری فضاهای داخلی و خارجی می شود و یا ارتباط محدود با محصورکردن بنا و تعریف مرزهای تاکیدی و مشخص با فضای باغ، طوری که باغ و ویلا به عنوان دو عنصر شاخص و متمایز از هم باشند.

متریال و بافت

طراحی باغ ویلا قطعا متاثر از مصالح و بافت مورد نظر در سازماندهی باغ و ساخت ویلا می باشد. بافت های مختلف می توانند بازخوردهای عاطفی و روانی متفاوتی ایجاد کنند. بافت های خشن با مصالح زبر و غیر ساب خورده حسی از بکر بودن و تا حدی خشونت را القا می کنند در صورتی که استفاده از متریال هایی با بافت نرم تر و سبک تر، لطافت و حس آرامتری به فضا می بخشند.

بافت های متراکم از پوشش گیاهی و درختان انبوه، حس جنگل گونه و وحشی تری به باغ می دهند، در صورتی که تراکم کمتر درختان و پوشش تنک فضای سبز، فضا را به سمت مصنوع بودن پیش می برد و زمینه را برای طراحی های پیچیده و هندسی تر فراهم می آورد.

بسته به ایده اصلی طراحی باغ ویلا، هماهنگی و ایجاد تعادل بین بافت و مصالح به کار رفته در بنا و باغ پیرامون آن، اهمیت به سزایی دارد.

می توان از مصالح مشابه و نزدیک به هم از لحاظ بافت، اندازه و رنگ در بنای ویلا، کفسازی های محوطه، حصارها، سر درب های پیرامونی و جداول پیاده راه ها و سواره روهای مسیرهای دسترسی و دیگر عناصر موجود در باغ استفاده کرد که در این صورت پیوستگی ویلا با باغ بیشتر شده و حس وحدت گونه ای به بیننده و کاربران فضا القا می شود.

و یا می توان بنا بر ایده ای خاص، از بافت ها و متریال متفاوتی در فضاهای داخلی، نمای ویلا و محوطه باغ استفاده کرد که در این صورت تضادی شاخص شکل گرفته و بنای ویلا به نوعی از باغ جدا و گسته می شود.

نورپردازی

تاریکی و روشنایی محوطه باغ تحت تاثیر شرایط مختلف تابش در طول روز و وضعیت آب و هوایی است.

نمی توان منکر تاثیراتی شد که نور به باغ و اجزای آن و خود بنای ویلا می بخشد. نور و سایه ها هم در شب و هم در طول روز، طریقی که رنگها به نظر می رسند و ارتباط بین آنها را تغییر می دهند.

نورهای سرد و گرم هر کدام تاثیر منحصر به فردی روی طراحی باغ ویلاها می گذارند. نور همچنین المان مهمی در تاکید بر روی فضاها و مکان های خاص است. به طور مثال اضافه کردن لامپهای ولتاژ پایین در باغ حس رویایی و لذت بخشی آن را در شب افزایش می دهد و یا ایجاد نورپردازی کانونی بر روی ورودی اصلی ویلا، ایده خوبی برای تاکید و شاخص کردن فضای ورودی است.

بهره گیری از نور طبیعی در داخل ویلا می تواند فضاهایی روشن و آرام بخش خلق کند و به صرفه جویی در مصرف انرژی نیز کمک شایانی شود. در شب نیز استفاده از نورهای مصنوعی مناسب جلوه ویلای درون باغ را دو چندان می کند.

گرچه کنترل و تنظیم نورهای مصنوعی به مراتب راحت تر و دقیق تر است نا نورهای طبیعی اما در هر صورت ایده های نورپردازی طبیعی و مصنوعی مجموعه باید تکمیل کننده یکدیگر و در هماهنگی کامل باشند.

تحریریه ویلا1000

0
باغ ویلا در اسپانیا
محوطه سازی ویلا - ویلای C 79

Related Posts